บทพระราชนิพนธ์

ความเจ็บป่วย ความกังวล และภาระหน้าที่ต่อประเทศชาติในพระราชหฤทัยของรัชกาลที่ 5

บทเปิดสะท้อนความเจ็บป่วยยาวนาน ความเหนื่อยพระราชหฤทัย และพระดำริที่จะจากไปเพื่อให้ผู้ถวายการรักษาพ้นจากภาระ

ทรงชี้ว่าความเจ็บมิได้อยู่เพียงร่างกาย แต่ยังเกิดจากความกลัดกลุ้มและความทุกข์ใจที่ผู้อื่นยากจะเข้าใจ

ทรงใช้อุปลักษณ์เปรียบพันธกรณีต่อชาติบ้านเมืองเป็นตะปูที่ตรึงพระบาทไว้ ไม่อาจละทิ้งหน้าที่ได้อย่างอิสระ

ทรงกล่าวว่าชีวิตมนุษย์เปลี่ยนแปลงเสมอ ตามสำนวน “ชั่วเจ็ดทีดีเจ็ดหน” เพื่อแสดงความไม่แน่นอนของชีวิต

แม้ทรงพยายามบำรุงพระวรกาย แต่พระราชหฤทัยยังอัดอั้นจากปัญหาบ้านเมืองและความกังวลที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ทรงยกตัวอย่างกษัตริย์ในอดีตที่เสียกรุงเพื่อสะท้อนความหวั่นเกรงว่าหากทรงละหน้าที่ ประเทศอาจเสียหายและพระองค์อาจถูกนินทา

สาระสำคัญ: บทพระราชนิพนธ์มิได้เป็นเพียงการกล่าวถึงพระอาการประชวร แต่เป็นการเปิดเผยความขัดแย้งระหว่างความเหนื่อยล้าส่วนพระองค์กับพันธกรณีต่อชาติ