บทพระนิพนธ์ตอบ

ถ้อยคำถวายกำลังใจ ความจงรักภักดี และการชี้ให้เห็นพลังร่วมกันของพระมหากษัตริย์กับประชาชน

บทเริ่มต้นถวายความกตัญญู

เริ่มด้วยความกตัญญู

กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงรับพระราชนิพนธ์และถวายความเคารพ พร้อมแสดงความกตัญญูและความห่วงใย

ความห่วงใยของประชาชน

ความทุกข์ของชาวสยาม

ทรงกล่าวว่าพระอาการประชวรทำให้ประชาชนและข้าราชบริพารทุกคนวิตก พร้อมถวายเลือดเนื้อหากจะช่วยให้ทรงหายได้

กัปตันและลูกเรือ

พระมหากษัตริย์เป็นกัปตัน เรือคือประเทศ

เมื่อกัปตันไม่อยู่ ลูกเรือย่อมสับสนและไม่รู้ทิศทาง เปรียบให้เห็นว่าประชาชนต้องพึ่งพระมหากษัตริย์ในฐานะผู้นำประเทศ

เรือกลางพายุ

งานบ้านเมืองเสมือนเรือกลางทะเล

กิจการบ้านเมืองย่อมมีทั้งช่วงสงบและพายุ การผ่านอุปสรรคต้องอาศัยกัปตันและลูกเรือร่วมแรงร่วมใจ

การพยายามแก้ปัญหา

ต้องพยายามแก้จนสุดกำลัง

หากทำเต็มที่แล้วยังไม่สำเร็จ ผู้อื่นย่อมเห็นใจ แต่หากทอดธุระโดยไม่ลงมือแก้ ย่อมไม่มีเกียรติและไม่ควรได้รับการยกย่อง

ข้าราชบริพารเป็นม้าพาหนะ

ข้าราชบริพารเป็นม้าพาหนะ

ทรงเปรียบพระองค์เองเป็นม้าที่พร้อมรับใช้และเคลื่อนไปตามพระราชประสงค์ของพระมหากษัตริย์

ตายอย่างชายชาญ

อาสาเจ้าจนตัวตาย

แม้ต้องสละชีวิตก็ยินดี หากได้ปฏิบัติภารกิจอย่างเต็มกำลัง เพราะถือว่าได้ทำหน้าที่สมศักดิ์ศรี

คำถวายพระพร

ถวายพระพรให้ทรงหายประชวร

บทท้ายขอให้พระอาการประชวรคลาย พระวรกายและพระราชหฤทัยผ่องใส และให้สยามเจริญรุ่งเรือง