เรือปืนฝรั่งเศสเข้าปากแม่น้ำเจ้าพระยา
ร.ศ. 112 ตรงกับ พ.ศ. 2436 ฝรั่งเศสส่งเรือปืน 2 ลำเข้ามาในกรุงเทพฯ และเกิดการต่อสู้กับทหารประจำป้อมที่ปากแม่น้ำเจ้าพระยา
ความเป็นมาและวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112
บริบทประวัติศาสตร์ที่ทำให้เกิดบทพระราชนิพนธ์และบทพระนิพนธ์ตอบ
แรงกดดันจากจักรวรรดินิยม
ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 อังกฤษและฝรั่งเศสขยายอำนาจเข้าสู่เอเชีย ประเทศราชของไทย ได้แก่ กัมพูชา ลาว และดินแดนทางเหนือของแหลมมลายูตกเป็นเป้าหมายของมหาอำนาจ
ลำดับเหตุการณ์สำคัญ
เรือรบจอดหน้าสถานทูตฝรั่งเศส
ในที่สุดเรือรบฝรั่งเศสสามารถฝ่าเข้ามาจอดบริเวณหน้าสถานทูตฝรั่งเศสได้ ทำให้สถานการณ์ตึงเครียดอย่างยิ่ง
ข้อเรียกร้องและการปิดอ่าวไทย
ฝรั่งเศสเรียกร้องให้ไทยลงโทษนายทหาร จ่ายค่าปรับ 3 ล้านฟรังก์ และยกดินแดนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโขง เมื่อไทยตอบล่าช้าจึงปิดอ่าวไทย
วิกฤตบ้านเมืองซ้ำเติมพระอาการประชวร
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระประชวรด้วยฝีพระยอดอยู่แล้ว เมื่อทรงเสียพระราชหฤทัยจากวิกฤตการณ์ พระอาการจึงทรุดหนักและไม่ทรงยอมเสวยพระโอสถ
สนธิสัญญากรุงเทพ
วิกฤตการณ์สิ้นสุดด้วยการลงนามในสนธิสัญญากรุงเทพ เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม ร.ศ. 112